İtalya Seyahat İpuçları

İtalya Seyahat İpuçları

İtalya, Akdeniz kültürünü sonuna dek hissettiren, özellikle büyüleyici tarihi dokusuyla sizi geçmişe yolculuğa davet eden bir ülke. Yeniden Doğuş anlamına gelen Rönesans‘ın başladığı yer. Yerleşmiş olduğu toprakların oldukça uzun bir tarihsel serüvene sahip olmasına karşın, birliğini çok geç kuran ülkelerden biri aynı zamanda.

venedik

Venedik

İtalyan birliğini gerçekleştiren Giuseppe Garibaldi hakkında, vaktiyle İZ TV’de güzel bir belgesel seyretmiştim. Çok yönlü bir müzik insanı olan Emre Aracı’nın müzikleriyle işitsel bir şölen de sunan belgesel hala aklımdan çıkmaz.

İstanbul’da, -Beyoğlu Asmalı Mescit Mahallesi Deva Çıkmazında- ne yazık ki ziyarete kapalı olan bir Garibaldi Evi (Casa Garibaldi) vardır. Zira İtalyan birliğinin kurucusu Garibaldi belirli bir süre (1828-1831 yılları arasında) İstanbul’da da yaşamıştır.

kolezyum

Kolezyum, Roma (MS 72-80)

İtalya, 20 bölgeden oluşur. Her bir bölgeye Regioni denir. Her bölgenin bir de bölge merkezi vardır. Bunlar da Capoluogo olarak adlandırılır. Örneğin Floransa Toskana’nın, Roma Lazio’nun, Palermo ise Sicilya’nın bölge merkezidir.

italya-1-bolume-koy

Bölge bölge İtalya 🙂

Günümüzde İtalyanlar, yalnızca Toto Cutugno’nun L’İtaliano şarkısıyla hatırlanıyor olmaktan pek memnun değiller. 🙂 Bu yüzden ülkeye gidip daha farklı şeyleri de keşfetmekte fayda var. O nedenle bu yazımda, yakın zamanda İtalya’ya seyahat etmeyi düşünenler için İtalya gezi ipuçlarını paylaşacağım.

İtalya Turu İpuçları

İtalya, özellikle yazın oldukça sıcak bir iklime sahiptir. Başkent Roma, temmuz ve ağustosta kavurucu sıcaklara ev sahipliği yapar. Şayet yapabiliyorsanız bahar aylarını tercih etmeye çalışın. Yazın giderseniz, sırt çantanızda mutlaka su, yedek bir T-Shirt ve şapka bulundurun. Hatta güneşten korunmak için Asyalılar gibi şemsiye de tercih edebilirsiniz.

fontana-di-trevi

Roma’nın simgelerinden Fontana di Trevi (Aşk Çeşmesi) şansıma ben gittiğimde tadilattaydı.

Aynı Stockholm‘de olduğu gibi Roma’da da çeşmelerden akan su genelde temizdir ve içilebilir. Bittiğinde, şişenizi yol üzerindeki çeşmelerden doldurabilirsiniz. Ayrıca ağustos ayında da halkın büyük bölümü tatile çıkar ve şehir merkezleri boşalır. Bunun, İlk Roma İmparatoru Cesare Ottaviano Augosto’ya uzanan uzun bir hikayesi var.

italya-fayton-ispanya-meydani

İspanyol Merdivenleri

İspanyol Merdivenleri, ismini buradaki konsolosluktan alır. İspanya Meydanında (Piazza Spagna) dilerseniz fayton da kiralayabilirsiniz. Ayrıca bu meydan, Aşk Çeşmesine (Fontana Di Trevi) de yürüme mesafesindedir.

italya-roma-fayton

Piazza Spagna (İspanyol Meydanı)

Şehir içindeki otobüslerde şoförler bilet satar. Araç içinde ücretini ödemek suretiyle şoförden bilet alabilirsiniz. Ancak zaman zaman şoförde bilet kalmamış olabiliyor. Şoför size; “Geçin, bir şey olmaz” dese de dikkatli olmanızı öneririm. Zira nadiren yapılan kontrollerden birine denk gelirseniz derdinizi anlatmak pek kolay olmayacaktır.

Hatta ceza ödemek zorunda kalabilirsiniz. Floransa’da kendi başımıza geldiği için çok iyi biliyorum, iki arkadaşım biletleri olmadığı için ceza ödemek zorunda kalmıştı. Bence binmeden önce mutlaka biletinizi alın. Kontrol yapan arkadaşlar bu konuda oldukça katı ve inatçı. Üstelik İngilizce bilmiyorlar.

floransa

Santa Maria Novella Meydanı, Floransa. Fotoğrafta görülen, cephesi geometrik formlardan oluşan Dominiken kilisenin mimarı Leon Battista Alberti.

Evet, İtalyanların çoğu İngilizce bilmez. Her ne kadar günümüzde İngilizce bilen İtalyan sayısı hatırı sayılır derecede artmışsa da, 3-5 İtalyanca kelime öğrenmek faydalı olacaktır. Bu arada İtalyanlar son derece sıcakkanlı insanlardır ve cümleye Buongiorno ile başlamasanız bile size yardımcı olurlar. (Fransızların kulakları çınlasın!) Çekinmeden soru, adres, kısaca neyi isterseniz sorabilirsiniz.

Kullanışlı bazı temel İtalyanca kelimeleri ve cümleleri sıralayalım o halde. Faydası olabilir düşüncesiyle birkaç tane de ekstra yazıyorum. Bakarsınız pazarlık yaparken bunu duyan İtalyanın hoşuna gider, fazladan indirim yapar veya adres sorduğunuz kimse sizi gideceğiniz yere kadar bırakır. Belli mi olur? 😉

İtalyanca her zaman olmasa da kısmen yazıldığı gibi okunur diyebilirim. Bazı ufak detayları aşağıdaki cümlelerin yanlarında belirttim zaten. İtalyancayı bana sevdiren, öğreten, Raffi Demiryan hakkındaki yazım da burada: Raffi Demiryan

italya-venedik-bina

Venedikte bir bina.

  • Buongiorno: Merhaba/Günaydın
  • Buonasera: İyi Akşamlar
  • Buonanotte: İyi Geceler
  • Ciao: Merhaba/Hoşçakal (Aloha gibi, hem selamlaşmak hem de vedalaşmak için kullanılıyor. Bizim için tuhaf ama iki anlamı da karşılıyor)
  • Come sta? Nasılsınız? (Formal)
  • Come stai? Nasılsın? (İnformal)
  • Grazie: Teşekkürler
  • Grazie mille: Çok teşekkürler
  • Scusa: Afedersiniz (Formal)
  • Scusi: Afedersin (İnformal)
  • Si: Evet
  • No: Hayır
  • Per Favore: Lütfen
  • Fammi un favore! Bir güzellik yap!
  • Sono straniero: Yabancıyım
  • Sono Turco: Türküm
  • Mi dispiace: Üzgünüm
  • Non parlo l’İtaliano: İtalyanca konuşamıyorum
  • Non lo so: Bilmiyorum
  • Non capisco: Anlamıyorum
  • Non ho capito un’acca: Hiçbir şey anlamadım.
  • Potrebbe ripetere? Tekrar eder misiniz?
  • Come ad arrivare…….?  …….’e nasıl gidebilirim?
  • Come si va a …….? ……..’e nasıl gidilir?
  • Caldo: Sıcak
  • Freddo: Soğuk
  • Sinistra: Sol
  • Destra: Sağ
  • Lontano: Uzak
  • Vicino: Yakın
  • Quanto costa? Ne kadar?
  • Ho fame: Karnım aç (Kelime başlarındaki “H” harfi okunmaz, “O” diye telaffuz etmeniz gerekiyor, Trakyalı gibi 🙂 Yani bu cümlenin okunuşu: “O fame” şeklinde olacak)
  • Ho sete: Susadım (Aynı şekilde, bu cümlenin de okunuşu: “O sete” şeklinde)
  • Ho bisogno di aiuto: Yardıma ihtiyacım var (O bisonyo diye okunuyor.)
  • Stammi bene: Kendine iyi bak
  • Ci vediamo: Görüşürüz
  • Meglio tardi che mai! Geç olsun, güç olmasın! [ En sevdiğim atasözü 🙂 ]
italya-floransa-manzara

Floransa

İtalya’da şehirler arası ulaşım genel olarak trenlerle sağlanıyor. Trenitalia firmasını kullanıyorsunuz. Tren İtalia için 2 seçenek bulunuyor: Freccia Rossa ve Regional. Frecce trenleri daha hızlıdır. Regional trenler ise daha yavaştır ve bazen aktarma yapmak gerekebilir. Bu yüzden daha ucuzdur. Ancak İtalya ulaşım genel anlamda ne yazık ki pahalı…

Öyle ki, eğer birkaç kez İtalya içinde farklı şehirler arasında gidip gelecekseniz, büyük ihtimalle Türkiye’den İtalya’ya gidiş-geliş ücretinden daha fazla para ödeyeceksiniz demektir. Zaten Pegasus ile örneğin başkent Roma’ya çok ucuz uçak bileti bulmak mümkün.

Trenİtalia biletlerinizi gitmeden, internetten de satın alabilirsiniz. Hatta gitmeden önce alırsanız, daha ucuz bilet bulmak olası. İngilizce, Almanca gibi farklı dil seçenekleri de var. Trenİtalia için tıklayın.

italyancanin-ana-vatani

Galleria Vittorio Emanuele Alışveriş Merkezi, Milano.

Meridiana Airlines, İtalya içi ulaşımda kullanabileceğiniz alternatif bir seçenek. Ülke içinde uygun fiyatlara uçuyor. Ucuz uçak bileti satan hava yolu firmaları yazımda konuyla ilgili detayları bulabilirsiniz: En Ucuz Hava Yolu Firmaları

Bir başka önemli şey, otobüslerde biletinizi mutlaka makineye okutmanız gerekiyor. Aynı şekilde Trenitalia’yı kullanırken de biletlerinizi mutlaka okutmalısınız. Ancak bunu, bu defa trene binmeden önce, perondaki makinelerden yapıyorsunuz. Aman dikkat!

Tren kontrolleri daha sık yapılıyor. Ve yanınızda tren biletiniz olsa dahi, okutulmamış olursa problem çıkma ihtimali bir hayli yüksek. Çünkü biletin üzerinde satın aldığınız tarih yazmıyor. Tren ve otobüs biletlerinin okutulduğu bu makinelerin ismi ise Obliteratrici ve Vidimatrici olarak adlandırılıyor.

trenitalia

Trenitalia’yı kullanmadan önce, biletinizi perondaki bu makinelere (Obliteratrici) okutun.

Mussolini dönemi İtalya’sının en büyük farkının, trenlerin zamanında kalkması olduğu söylenir. Ancak günümüzde de bu böyle. Merak etmeyin. Toplu taşıma araçları genelde önceden belirtilmiş vakitte gelir ve kalkar. Gecikmeler çok fazla yaşanmaz. Ancak İtalya’da gecikmelerden çok daha sık yaşanan bir başka şey var: Grevler.

italya-roma

Venedik Meydanı, Roma. Bayrakların arasında görünen Vittorio Emanuele heykeli.

Roma’daki daha ilk günümde toplu taşıma grevine denk gelmiştim. (Grev: Sciopero) C’e un sciopero oggi? (Bugün grev mi var?) dediğim görevli, son derece ciddi bir edayla, üzerine basa basa ve uzatarak “Siiii” demişti.

Buradan, grevlerin ne kadar ciddi ve alışılageldik bir şey olduğunu anlıyoruz. Böylece ilk gün her yeri yürümek durumunda kalmıştım. Gerçi Roma’da yürümek çok ciddi bir sorun teşkil etmiyor aslında. Zira Roma gezilecek yerler birbirlerine yakın sayılır. Yine de grev olasılığı aklınızın bir köşesinde mutlaka bulunsun.

İtalya Gezi İpuçları

İtalyanların kahvaltısı çok zayıftır. Konaklamanızda kahvaltı dahil seçeneğini seçtiyseniz bunu dikkate alın. Ayrıca İtalyanlar, kahvaltılarını ayak üstü atıştırıp devam ederler. Kahvaltı da genel olarak Espresso ve Kruvasandan oluşur. Ayrıca İtalya’da bir de Coperto denilen ücret vardır. Bu, hemen hemen bütün şehirler için geçerlidir.

italya-espresso

İtalya Seyahat İpuçları : Espresso per favore! Bon appetit! 🙂

Sandalyeli, oturulabilen masalar birçok yerde ekstra ücretlidir. Coperto, bizdeki masa parasına denk gelir dersem, daha iyi tanımlamış olurum. Bilhassa turistik yerlerde neredeyse standart bir uygulamadır. Ücret değişkenlik gösterir. Bu da aklınızda olsun, sonra hesabı öderken bu ekstra para da nereden çıktı deyip şaşırmayın.

Hazır Espresso demişken, kısaca onun çeşitlerinden de bahsetmek istiyorum.

  1. Ristretto: Espressonun en yoğun kıvamda olanı.
  2. Lungo: Lungo, Ristretto’ya göre biraz daha yumuşaktır.
  3. Macchiato: Lekeli demektir. İçine damlatılan birkaç damla sütten dolayı bu adı almıştır.
  4. Corretto: İçine biraz likör konulan Espresso çeşidi. Bu da genelde Grappa olur.
italya-santa-maria-del-fiore

153 metre uzunluğundaki ve 38 metre genişliğindeki Floransa Katedrali; Romadaki St. Peter Bazilikası, Londradaki St. Paul Katedrali ve Milano Katedralinin ardından dünyanın dördüncü büyük katedralidir.

İtalyanca’da Ben cotto iyi pişmiş, al dente az pişmiş demektir. Makarna için kullanılır. (Makarna: Pasta) Özellikle Floransa‘da yapılan Bistecca (Biftek) ise dünyaca ünlüdür. Toskana’nın ulusal yemeği dersek yanılmış olmayız. Gitmişken mutlaka denenmeli. Ancak Bisteccanın en önemli özelliği az pişmiş olmasıdır.

Az pişmişten kastım, gerçekten çok az pişmiş, hele bizim anlayışımıza göre neredeyse hiç pişmemiş gibidir. Yiyemeyip biraz daha pişirilmesini isterseniz, size kibarca; “Ya bir başka yer bulun ya da başka bir yemek sipariş edin” derler. Dikkatli olmakta yarar var. Bu konuda durum o kadar ciddi.

italya-ponte-vecchio

Ponte Vecchio, Floransa

Bunu bizden bir örnekle neye benzetebiliriz diye düşündüm. Baklava sipariş edip üzerine dondurma da istemek olabilir mesela. Baklava sonuçta tek başına yenir, diğer bazı tatlılar gibi yanına dondurma konmaz, yakıştırılmaz. Gerçi, öyle yapan da var mıdır bilemiyorum. Açıkçası mutfak (Cuisine) biraz yabancısı olduğum bir alan. Benzetme doğru oldu mu ondan bile tam emin değilim, ama sizin demek istediğimi anladığınızı düşünerek konuyu burada hızlıca bitiriyorum. 🙂

italya-pisa-2

Pisa Vaftizhanesi, Katedrali ve Çan Kulesi

italya-pisa-kulesi-bahcesi

Pisa’nın geniş bahçesi

Pisa, Floransa’ya çok yakın. 1 saatlik mesafede. Şayet Floransa’ya kadar gidecekseniz, mutlaka Pisa’yı da rotaya dahil edin. Ben yapmadım ama Pisa Kulesinde o meşhur pozu vermeyi de unutmayın 🙂 Ünlü bilim adamı, modern Fizik ve Astronominin babası Galileo Galilei de Pisa yakınlarında doğmuştur. Trenİtalia ile Pisa’ya ulaştıktan sonra, tren istasyonunun önünden kalkan otobüse binerek, 15-20 dakika daha gitmek gerekiyor.

italya-pisa

Ne diyordu Grup Vitamin şarkısında: Düştü düşecek Pisa Kulesi, Pizza dedikleri gavur çiğ köftesi. İtalya’da esmer kızlar, rap okurlar içim sızlar 🙂

İtalya’ya gitmişken meşhur dondurmayı (Gelato), pizzayı, Tiramisuyu tatmadan, Limoncello’yu denemeden sakın dönmeyin. Pizzanın en iyisi Napoli‘de (Güney İtalya) yenir. Roma’da ise, Grattachecca denilen tatlıyı farklı bir tat olarak deneyebilirsiniz. Ayrıca İtalya’da marketlerdeki içki fiyatlarının da Türkiye’ye göre çok uygun olduğunu söylemeliyim. Free Shop’u beklemenize hiç gerek kalmayabilir. Bunu da değerlendirin.

italya-roma-tarih

Roma: Tarihin içinde yürümek…

İtalya; gelişmiş, sanayileşmiş kuzey ile fakir, daha ziyade tarımsal ağırlıklı üretim yapan güney olarak ikiye ayrılmıştır. Bu bölünmüşlük resmi olmasa da dilde, alışkanlıklarda, insan davranışlarında hissedilir. Kuzeylilere Settentrione, güneylilere Meridione denir. Söz gelimi Milanolu biri settentrione, Sicilyalı biri meridionedir. Ancak İtalya’da bu ayrımı açıklamak için insanların kullandığı iki kavram daha vardır: Terroni ve Polentoni

milano

Endüstrileşmiş kuzeyin en önemli kentlerinden Milano.

italya-milano-ben

Sağ tarafta görünen siyahiler ısrarla bileklik satmaya çalışır, haberiniz olsun. Zaten görüldüğü gibi birini yakalamış 🙂

Kuzeyliler güneylilere, kıro anlamına gelen Terroni ismini takmışlardır. Güneyliler ise kuzeylilere muhallebi çocuğu anlamına gelen Polentoni derler. Kelimelerin birincil anlamları bu değil elbette, örneğin terroni yer, toprak anlamına gelen Terrone’den gelir.

Yani bu kelimelerde birbirlerini biraz da aşağılamak için kullandıkları mecaz bir anlam vardır. Bunu bir bilgi kırıntısı olarak yazıyorum, benim İtalyan arkadaşlarımla konuşurken bunları kullandığım olmuştur ama siz siz olun tanımadıklarınıza bu kelimeleri asla kullanmayın 🙂

italya-san-siro

Dünyaca ünlü San Siro Stadyumu Milano’nun biraz dışında kalıyor. Ziyaret etmek isteyen futbol meraklıları M5 (Mor) metro hattını kullanarak stada ulaşabilir.

Venedik konaklama açısından pahalıdır. Daha ucuz olduğu için, Venedik’e trenle 15 dakika mesafedeki Mestre bölgesinde kalabilirsiniz. Buradaki fiyatlar daha uygun olacaktır. Venedik gondol turu ise, kişi başına vurduğumuzda çok uygun bir fiyata denk gelir. Gondollar altışar kişiliktir. Yaklaşık yarım saatlik tur yaparlar. Tur ücreti 80 Eurodur. Bunu da altıya böldüğümüzde kişi başı yaklaşık 13-14 Euro civarı bir fiyat tutuyor.

italya-ipuclari-2

Gondol turlarının ücreti makul.

İtalya büyük bir ülke olduğu için şöyle bir öneride bulunabilirim: 4-5 güne sıkıştırılmış 3-4 şehir yerine, her bir şehre 2 gün ayırabilecek şekilde gidin. İngiliz yazar John Ruskin, burada bize şöyle sesleniyor:

Saatte yüz mil katederek yer değiştirmek, gücümüzü, mutluluğumuzu ve bilgimizi bir nebze bile artırmayacaktır. İnsanların dünya üzerinde görülmesi gereken her şeyi görmeleri mümkün değildir; daha fazla şey görebilmeleri için yavaş yürümeleri gerekir, hızlı yürümek onlara hiçbir şey kazandırmaz. Asıl değerli olan düşüncedir, bakıştır, hız değildir. Hızla yol almak merminin hedefe yol almasını kolaylaştırmaz; gerçek insan olmak isteyenler yavaş gitmekten zarar gelmeyeceğini bilmelidir. Çünkü insanın zaferi gitmekte değil, varolmaktadır. (Kaynak: Alain De Botton, Seyahat Sanatı, Çev. Ahu Sıla Bayer, Sel Yayıncılık, İstanbul, 2014, s. 228)

Çek yazar Milan Kundera da, Yavaşlık isimli kitabında benzer bir görüşü dile getirir:

Yavaşlığın keyfi neden yitip gitti böyle? Ah nerede şimdi geçmişin aylakları? Halk türkülerinin tembel kahramanları neredeler, bir değirmenden ötekine sürüklenip duran, açık havada yıldız palasta uyku çeken şu serseri tayfası nerede şimdi? Kır yollarıyla, çayırlarıyla, harman yerleriyle, doğa güzellikleriyle nereye gittiler? Bir Çek atasözü, onların tatlı aylaklıklarını bir eğretilemeyle tanımlar: Tanrının pencerelerini seyrediyorlar. (Kaynak: Milan Kundera, Yavaşlık, Çev. Özdemir İnce, Can Yayınları, İstanbul, 2006, s. 8-9)

italya-street-art

Sokak sanatçıları her yerde.

İtalya’ya Pegasus ile çok ucuz bilet bulunabildiği ve İtalyanın Schengen Vizesi için cömert davranan ülkelerden biri olduğu düşünüldüğünde, birden fazla kez gitmek ve her bölgeyi bu şekilde farklı seyahatlere bölmek emin olun daha güzel olacaktır.

Yani İtalya turu düşünüyorsanız, bunu 2-3 parçaya bölerek yapmak daha mantıklı olacaktır. Böylelikle her gezinizden maksimum keyif alabilirsiniz. Alitalia diğer bir seçenek ama son haberlere göre, şirket ile iflas kelimeleri aynı cümle içinde kullanılmaya başlandı. Akıbeti ne olur bilemiyoruz.

italya-ipuclari-2-bolum

Venedikte gondol turu sırasında karşılaşabileceğiniz muhtemel manzaralardan biri de, iplere asılmış kurumayı bekleyen çamaşırlar olacaktır 🙂

İtalya’ya gitmeden önce mutlaka bir rehber kitap edinin. Gitmeyi düşündüğünüz yerler hakkında basit de olsa bilginiz olsun. Bu şekilde gezdiğinizde çok daha farklı bir bakış açısına sahip olacaksınız. Zira İtalya’daki her bir sanat yapıtının, tarihi eserin, şehrin arkasında inanılmaz bir geçmiş var. İş yerleri, öğleden sonra 13:00- 15:00 veya 16:00 arası mola verir. Bu da önemli bir başka detay.

Ve… Gitmeden önce en azından bir tane Federico Fellini, Sergio Leone veya Bernardo Bertolucci filmi izleyin. Örnek bir film ismi alalım diyenlere, en sevdiğim filmlerden biri olan Cinema Paradiso‘yu söyleyebilirim mesela. Veya üstte bahsettiğim Kuzey-Güney farkını da anlatan Benvenuto al Sud da olabilir. İkisi de birbirinden güzeldir. Seçim sizin.

Buona vacanze a tutti!

Herkese iyi tatiller!

Leave a Reply