Bilimsel Araştırma Yöntemleri

Bilimsel Araştırma Yöntemleri

Merhabalar. Bilimsel araştırma, oldukça çetrefilli ve fazlasıyla detaylı bir konu. Bu yazıda, Bilimsel Araştırma Yöntemleri dersinin öneminden başlayarak, kısaca bilimsel araştırma yöntemlerinin neler olduğundan, akademik çalışma ve kaynak göstermenin tanımından ve içerisinde tüm bunlarla ilgili doyurucu bilgilerin yer aldığı, iki farklı Bilimsel Araştırma Yöntemleri kitabından bahsetmek istiyorum.

Bilimsel Araştırma Yöntemleri Dersi

Kimi zaman Bilimsel Araştırma Teknikleri diye de geçer. Yüksek öğretimin bazı bölümlerinde müfredatta hiç yeri yoktur. Bazı bölümlerde ise yarım dönemlik ders olarak okutulur. Üstelik bu dersin içeriği yarım döneme sıkıştırılamayacak kadar da teferruatlıdır aslında.

Bilimsel Araştırma Yöntemleri dersini, bir İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi mezunu olarak, 8 yarıyıllık lisans öğreniminde tek yarıyıl almıştım. Onda da neyi ne kadar öğrenebildiğim meçhuldü. Yüksek lisansta, yine tek yarıyıl olmak kaydıyla aynı isimli bir dersimiz vardı. Fakat yine daha detaylı bilgileri ancak kendi bireysel çabamla öğrenmek durumunda kaldım.

Bilimsel Araştırma Teknikleri Nelerdir?

Başlıca bilimsel araştırma tekniklerine bakarsak, Zeynel Dinler’e göre, karşımıza üçlü bir sınıflandırma çıkar. Buna göre;

  • Amaç ve düzey yönünden araştırma türleri: Temel Araştırmalar ve Uygulama Araştırmaları
  • Uygulandıkları ortam yönünden araştırma türleri: Laboratuvar Araştırmaları ve Alan Araştırmaları
  • Bilgilerin sağlanması ve kullanılması yönünden araştırma türleri: Kanı Araştırmaları, Deneysel Araştırmalar ve Arşiv Araştırmaları

olarak sıralanır. Aslına bakılırsa, fakülte ve bölüm fark etmeksizin verilen Tarih ve Türkçe dersleri kadar önemlidir bu ders. Hatta onlardan daha da önemlidir. Zira yüksek öğrenim gören hemen herkesin yolu, bir şekilde akademik çalışma ile kesişir.

Akademik Çalışma Nedir?

O zaman, akademik çalışmanın tanımıyla devam edelim. Akademik çalışma, en basit ifadeyle bilimsel bir yazı türüdür. Bildiriler, makaleler, raporlar, bitirme projeleri, yüksek lisans ve doktora tezleri akademik yayınlara örnek olarak verilebilir.

Her ne kadar, öğrencilerin hazırladığı ve üstte sayılan yayınlara kıyasla, gerek içerik ve gerekse uzunluk bakımından daha kısa ve yüzeysel olan ödevler bilimsel yayın kategorisi içerisinde değerlendirilmese dahi, bu ödevler hazırlanırken de dikkat edilmesi gereken asgari ve müşterek kurallar vardır. Örneğin kaynak göstermek bunlardan belki de en önemlisidir.

Kaynak Göstermek

Kaynak göstermek, bilim ve sanat etiğinin bir gereğidir. Başkalarının birikimlerinden, eserlerinden ve düşüncelerinden yararlanılan her çalışmada, yararlanılan bilginin kaynağı, nereden alındığı açıkça belirtilmelidir. Zira kaynak gösterilmediği müddetçe, ortaya konan düşüncenin yazan kişiye ait olduğu kabul edilir. Bilgilerin kaynak gösterilmeden kullanımına ise İntihal denir. Çalıntı kavramıyla özetleyebileceğimiz intihal, çok ciddi hukuki sonuçlar da doğurur.

Kullanılan çok farklı kaynak gösterme biçimleri vardır. Ancak bunların her biri başlı başına detaylı bir konu olduğu için burada değinmiyorum. Günümüzde, artık birçok fakültede öğrenciler mecburi bir bitirme tezi veya projesi hazırlamak zorundalar. Danışman hocalar, kopyala/yapıştır kolaycılığına kaçanlara kızıyorlar.

Öğrencilerin, bilhassa araştırma sürecinde titiz olmalarını ve çalışmalarını bilimsel etik ilkelerine uygun olarak yapmalarını bekliyorlar. Beklentilerinde tamamen haksız değiller. Ancak madalyonun bir de diğer yüzü var. Söz gelimi bir lisans öğrencisi, üstte zikredilen dersi hiç almadan, kendi başına nasıl bilimsel araştırma yapabilir? Yaptığı araştırmadan sonra nasıl bitirme projesi veya tezi hazırlayabilir?

Bilimsel Araştırma Konusunda Faydalı 2 Kitap

Şimdi, içerisinde bu soruların, üstte kısaca özetlemeye çalıştığım konuların ve çok daha fazlasının yanıtını bulabileceğiniz, oldukça faydalı olabilecek, iki güzel Bilimsel Araştırma Yöntemleri kitabı tanıtmak istiyorum. Bu kitaplar ön lisanstan başlayarak, sırasıyla; lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin her birine hitap ediyor.

Dilleri sade ve anlaşılır olduğu için en alttan en üst seviyeye kadar herkesin rahatça kullanabileceği cinsten. İster ön lisans öğrencisi olarak basit bir ödev hazırlayın, isterseniz lisans bitirme projesi veya doktora tezi yazın, elinizin altında bulundurmakta fayda var.

Bilimsel Araştırma Teknikleri

Bilimsel Araştırma Yöntemleri Kaynak Kitapları

Bunlardan ilkini lisans öğrenimim sırasında ders kitabı olarak satın almış, yüksek lisans tezi yazarken de oldukça faydalanmıştım. Halil Seyidoğlu’na ait bu kitabın benim elimdeki baskısı 2003 yılına ait. Geliştirilmiş ve güncellenmiş son basım tarihi ise 2016. Oldukça işe yarar bir kaynak olduğunu söylemeliyim. (Halil Seyidoğlu’nun Kitabı)

Diğer kitap ise Zeynel Dinler’e ait. Kendisi aslında İktisat profesörü olmakla beraber, bilimsel araştırma konusunda yazılmış güzel bir kitabı var. Bu kitabın gözden geçirilmiş 8.  ve son baskısı 2014 tarihli. (Zeynel Dinler’in Kitabı)

Kitapları satın alırken kaçıncı basım olduğuna dikkat etmek gerekiyor. Bilimsel araştırma teknikleri, kaynak gösterme biçimleri, kaynak olarak gösterilebilecek materyaller gibi onlarca konunun içinde yer aldığı bu kitapların kullananlara son derece yararlı olacağını düşünüyorum. Bu vesileyle herkese iyi çalışmalar.

Leave a Reply